Rubbergranulaat: stemmingmakerij of een echt probleem? | Belicons

Rubbergranulaat: stemmingmakerij of een echt probleem?

Geplaatst op: 
dinsdag 21 februari 2017

E-mail deze pagina

Dit e-mailadres wordt alleen gebruikt om deze e-mail succesvol te kunnen versturen.
Rubbergranulaat: stemmingmakerij of een echt probleem?

Fotograaf: Drguttorm

Op 5 oktober berichtte het onderzoeksprogramma Zembla dat rubbergranulaat, dat in kunstgrasvelden zit, mogelijk giftig is. Vervolgens gaf minister Schippers het RIVM de opdracht te onderzoeken of dit waar is. Zij concludeerden na een paar maanden dat het veilig is om op deze velden te spelen.

Maar op 15 oktober kwam Zembla met een nieuwe uitzending waarin ze beweren dat, ondanks wat het RIVM zegt, rubbergranulaat toch niet veilig zou zijn. En om veel kijkers naar deze uitzending te trekken, maakten ze er veel reclame voor waarin ze zeiden dat embryo’s van zebravisjes dood gaan na contact met rubbergranulaat.

En dit had effect. Verschillende sportverenigingen wilden hun sportvelden waar rubbergranulaat in zit niet meer gebruiken. De gemeente Amsterdam besloot zelfs om deze velden sowieso niet meer aan te leggen, wat het onderzoek van het RIVM ook zou zeggen. Maar is deze ophef wel terecht?

Een aantal feiten over rubbergranulaat:

  • Er zijn bijna 2000 kunstgrasvelden met rubbergranulaat in Nederland.
  • Deze korrels worden van oude autobanden gemaakt.
  • Op één kunstgrasveld gaan zo’n 20.000 autobanden.

Wat zegt het onderzoek van het RIVM, volgens Zembla?

Het RIVM concludeerde dat het veilig voor kinderen is om op deze velden te spelen. Zelfs al zou je wekelijks een beetje rubbergranulaat inslikken, dan nog heeft het geen nare gevolgen voor je.

Een klankbordgroep van wetenschappers heeft meegekeken met dit onderzoek. Maar juist vanuit deze groep komt kritiek. Ze vinden dat het RIVM meer had moeten doen met wetenschappelijke literatuur hierover en met de uitkomsten van de onderzoeken van de Vrije Universiteit en de Verenigde Staten naar deze korrels. Dit onderzoek is volgens hen gewoon te moeilijk om in een paar maanden te doen. Zo heeft het RIVM niet specifiek gekeken naar welk effect deze schadelijke stoffen bij kinderen hebben.
 

Wat zegt, volgens Zembla, het onderzoek van de Vrije Universiteit?

De Vrije Universiteit heeft onderzoek gedaan naar de veiligheid van de rubbergranulaat met zebravisjes en hun embryo’s. Deze dieren lenen zich volgens hen goed voor kankeronderzoek bij mensen, onder andere omdat ze redelijk hetzelfde reageren en omdat ze doorzichtig zijn en je ze daardoor goed kunt bekijken. De embryo’s gingen allemaal binnen een paar dagen dood. Dit hebben ze bij verschillende velden getest en bij alle velden was het resultaat hetzelfde.

Dit onderzoek liet dus zien dat, anders dan het RIVM beweert, de gevaarlijke stoffen niet in het granulaat blijven als ze nat worden. Ze weten nog door niet welke stof (of stoffen) de embryo’s zijn overleden. Daar is dus nog meer onderzoek voor nodig.
 

Peiling: Rubbergranulaat op sportvelden moet uit voorzorg verboden worden

Peiling: Rubbergranulaat op sportvelden moet uit voorzorg verboden worden

Poll: Rubber crumbs on sport fields should be forbidden out of precautionary considerations

Poll: Rubber crumbs on sport fields should be forbidden out of precautionary considerations

Read the blog that goes with this poll https://www.belicons.nl/en/blog/rubber-cumbs

Body 2: 

Ik ben in eerste instantie wel geschrokken van deze uitzending en ik ben dus duidelijk niet de enige. Het RIVM is een overheidsinstelling en daar zou je toch goed onderzoek van verwachten. Maar de uitzending Zembla komt ook wel heel sterk over. Wie heeft er nu gelijk?

Is de uitzending van Zembla neutraal?

Deze uitzending van Zembla is heel sterk omdat het heel neutraal overkomt. Ze lijken niet hun eigen mening te geven, maar gewoon tussen de wetenschappers en het RIVM in heen en weer te gaan om meer feiten boven tafel te halen. Dus de conclusie lijkt duidelijk; het RIVM zit fout.

Maar, er zijn vier dingen die de uitzending niet neutraal maken:

  1. We horen nu alleen de mening van kritische wetenschappers

    In de klankbordgroep van het onderzoek van het RIVM zaten ook wetenschappers die wel tevreden zijn met het onderzoek. Als Zembla echt een neutrale uitzending had willen maken, dan hadden we ook hun mening moeten horen.

  2. Een zwak verhaal betekent niet per se dat je ongelijk hebt

    Deze uitzending doet me ook denken aan de uitzending van Pauw over vaccinaties. Toen zaten twee ouders die tegen vaccinaties zijn tegenover een arts die voorstander is. Die ouders waren heel scherp en hadden duidelijke argumenten. Maar de arts had helemaal geen sterke verdediging.

    Op basis van die uitzending kun je gemakkelijk concluderen dat vaccineren geen goed idee is. Maar als daar een arts had gezeten die beter had kunnen uitleggen waarom vaccinaties juist heel belangrijk zijn en die scherp was ingegaan tegen de argumenten van de ouders, dan had dit beeld heel anders geweest.

    In deze uitzending van Zembla gaat het ook precies op dit punt mis. Deze directeur van het RIVM verdedigt het onderzoek absoluut niet goed. Ze kent duidelijk het onderzoek van haar eigen instituut niet en gaat niet serieus in op de kritiek van de wetenschappers. Maar als je het niet goed kunt uitleggen, betekent dat nog niet dat je ongelijk hebt.

  3. Er zijn ook onderzoeken in de Verenigde Staten die ook geen gevaren aantonen

    De journalisten van Zembla noemen het onderzoek naar rubbergranulaat dat in de Verenigde Staten wordt gedaan. Dit is een jarenlang onderzoek omdat ze het heel goed willen onderzoeken. Maar er zijn ook kleine onderzoeken gedaan in de Verenigde Staten die ook geen gevaren laten zien van rubbergranulaat. Maar die noemen ze niet.

  4. Eén onderzoek is nog geen onderzoek

    Ondanks alles zou je nog kunnen zeggen: de Vrije Universiteit heeft met hun onderzoek toch bewezen dat rubbergranulaat onveilig voor kinderen is? Dus wat maakt de rest dan nog uit? Maar zo simpel is het niet. Ze hebben nu laten zien dat rubbergranulaat waarschijnlijk onveilig is voor embryo’s van zebravisjes. Maar om dit echt te bewijzen moet het onderzoek door andere wetenschappers herhaald worden. Krijgen ze dezelfde uitslag, dan kan het bewezen genoemd worden.

    Maar zo'n herhaalonderzoek laat alleen zien wat het effect van deze korrels op de embryo's van zebravisjes is. Dat betekent nog niet dat dat het ook daadwerkelijk onveilig is voor mensen. Daar is weer ander onderzoek voor nodig.
     

Moeten we dan concluderen dat Zembla ongelijk heeft?

Nee, dat kunnen we ook niet zeggen. Zowel deze uitzending van Zembla als de onderzoeken van het RIVM en de Vrije Universiteit geven nog geen sluitend bewijs. En het langdurige onderzoek in de Verenigde Staten loopt nog. Het blijft dus onzeker of het veilig is om kinderen op kunstgrasvelden met rubbergranulaat te laten sporten.

Maar als je alleen de uitzending van Zembla bekijkt, dan lijkt het wel alsof overtuigend bewezen is dat rubbergranulaat onveilig is. Daarom had deze uitzending van mij wel iets neutraler gebracht mogen worden, dan hadden we een beter beeld gekregen van of er reden is om in te grijpen of niet.

Hoe denk jij hierover? Moet Zembla als onderzoeksjournalistiekprogramma neutraler zijn? Of is het terecht dat ze zo hard aan de bel trekken? Laat je mening weten, hieronder, of op het forum!

Watch the vlog that goes with this blog:

De vlog bij deze blog maak ik snel!

Blijf op de hoogte van wat er op Belicons gebeurt en schrijf je in voor mijn maandelijkse nieuwsbrief!

Bekijk ook de vlog bij deze blog: 

Laten we accepteren dat de waarheid niet altijd spectaculair is

Onderzoeksjournalistiek is heel erg belangrijk. De afgelopen jaren gaat nieuws ontzettend snel en journalisten hebben vaak geen tijd meer om goed uit te zoeken hoe iets nu werkelijk zit. Nepnieuws krijgt dan ook steeds meer ruimte. Hoe spectaculairder, hoe meer mensen het geloven. Hierdoor gaan onderzoeksjournalisten hun uitzendingen ook steeds spectaculairder brengen waardoor ze minder...» Watch this vlog

Andere blogs van dit thema: 

Moeten we staan voor het luchtalarmsysteem?

Oude systemen worden steeds meer vervangen door nieuwe technologieën. Dat lijkt heel goed, maar is dat het ook altijd? Vorige week laaide de discussie weer op over het luchtalarmsysteem. Dat lijkt...» Read this blog

Gaat de regering ons nu massaal afluisteren?

Tegenstanders van de 'sleepwet' zijn bang dat de veiligheidsdiensten door deze wet straks iedereen zomaar kunnen afluisteren. Gelukkig is dat niet het geval. Maar dat betekent niet dat we niet...» Read this blog

Vlogs van dit thema: 

We laten we ons te afhankelijk van technologie maken

Afgelopen jaren hoor je steeds meer mensen klagen dat we te afhankelijk van technologie worden. Maar volgens mij is te gemakkelijk, we worden op sommige gebieden wel erg afhankelijk van technologie, maar dat laten we ook gebeuren. Wat denk jij? Laat het hieronder weten!» Watch this vlog

‘Laten we eens een goede dialoog voeren over onze veiligheidsdiensten’

Er lijkt een referendum aan te komen om te kijken wat wij als Nederlanders van de vernieuwde wet op de veiligheidsdiensten vinden. Het is belangrijk dat we samen over deze wet gaan praten, maar niet via een referendum. Bij een referendum krijgen we alleen maar doemscenario’s te horen waardoor mensen straks een onmogelijke keuze moeten gaan maken. Daar hebben we niets aan.» Watch this vlog