Is het aanvaardbaar wanneer wetenschappers in dienst zijn van de tabaksindustrie? | Belicons

Is het aanvaardbaar wanneer wetenschappers in dienst zijn van de tabaksindustrie?

Geplaatst op: 
dinsdag 23 augustus 2016

E-mail deze pagina

Dit e-mailadres wordt alleen gebruikt om deze e-mail succesvol te kunnen versturen.
Is het aanvaardbaar wanneer wetenschappers in dienst zijn van de tabaksindustrie?

Fotograaf: Wikipedia, Zuzanna K. Filutowska

De laatste tijd heb ik me weer flink verbaasd bij het kijken naar documentaires over roken op TV. Eén van de onderwerpen waar ik me vooral over verbaasde, is de link tussen de tabaksindustrie en de wetenschap.

Zo is professor Ragnar Rylander in dienst geweest van Philip Morris en bracht als ‘onafhankelijke wetenschapper’ allerlei valse informatie over roken naar buiten. In de documentaire The tobacco conspiracy vraagt een journalist hem naar dit deel uit zijn leven en zegt hij dat wetenschappelijke gegevens open staan voor meerdere interpretaties.

Hoe kan het zijn dat ze wetenschappers zo voor zich weten te winnen, zodat we bedrogen worden? En kunnen we dan nog wel van de wetenschap aan?
 

Peiling: De wetenschap moet altijd met een korreltje zout genomen worden

Peiling: De wetenschap moet altijd met een korreltje zout genomen worden

Poll: Science should be taken with a grain of salt

Poll: Science should be taken with a grain of salt

Read the blog that goes with this poll https://www.belicons.nl/en/blog/various-explanations

Body 2: 

Ik vind het heel schokkend om te zien hoe wetenschappers zich hiervoor laten lenen. Tegelijkertijd merken we ook allemaal weleens dat wetenschappers inderdaad niet altijd allemaal dezelfde mening hebben. Kan het zijn dat Rylander toch een punt heeft met de opmerking dat 'wetenschappelijke gegevens open staan voor meerdere interpretaties'? En zo ja, hoe moeten we hier als niet-wetenschappers mee omgaan? Hoe zien we het verschil tussen bedrog en 'verschillende interpretaties'?

Hoe komen wetenschappers tot verschillende interpretaties?

Hiervoor is het heel belangrijk om te beseffen dat wetenschappers ook mensen zijn. Dat heeft op de volgende manieren invloed op hun onderzoek:

  • De tijd waarin de wetenschapper leeft

    Onderzoekers moeten op een bepaalde manier onderzoek doen. Een onderzoeker kan oprecht onderzoek doen terwijl jaren later blijkt, wanneer de wetenschap verder ontwikkeld is, dat de resultaten toch niet klopten. Wetenschappers leven in een bepaalde tijd en zijn dus afhankelijk van de methoden en manieren van denken die er in die tijd zijn. Wetenschap is daarom ook nooit af.

  • Druk die de wetenschapper ervaart

    Een wetenschapper kan druk ervaren van een Universiteit om veel te publiceren. Dit is vooral in deze tijd een groot probleem. Daardoor kan hij of zij ervoor kiezen om alvast te publiceren, ook al zijn de experimenten nog niet vaak genoeg uitgevoerd om er echt iets over te kunnen zeggen.

  • Eigen ideeën die de wetenschapper heeft

    Zelfs eigen ideeën kunnen de uitkomsten van experimenten beïnvloeden. Zo hebben wetenschappers jarenlang gedacht, en denken velen nog steeds, dat dieren totaal geen persoonlijkheid hebben en dat alles bij hen instinct is. Maar de laatste jaren, vooral door het werk van Frans de Waal, blijkt dat dieren wel degelijk een persoonlijkheid hebben.

    Als een wetenschapper denkt dat alles wat een dier doet puur instinct is, dan kan hij of zij bepaald gedrag van een dier heel anders interpreteren dan iemand als Frans de Waal zou doen.

  • Onbewuste fouten die de wetenschapper maakt

    We moeten er ook rekening mee houden dat wetenschappers mensen zijn die per ongeluk fouten kunnen maken. Zelfs wanneer je een experiment herhaalt, kun je een fout steeds weer meenemen en het daardoor niet opmerken. Soms kan het jaren duren voordat een andere wetenschapper het experiment herhaalt en erachter komt dat er iets niet klopt.

  • Gevoeligheid van de wetenschapper voor factoren buiten de wetenschap

    En dan kunnen wetenschappers ook nog, net als andere mensen, gevoelig zijn voor factoren buiten hun eigen werk.

    Zoals:

    • Geld

      Als een bedrijf hem of haar flink betaalt om bepaalde dingen te zeggen die niet waar zijn, dan kan het zijn dat een bepaalde wetenschapper dat wel ziet zitten, zoals Ragnar Rylander.

    • Prestige

      Dit lijkt hetgeen geweest te zijn wat Diederik Stapel dreef om fraude te plegen. Hij was een succesvolle wetenschapper en door de mooiste gegevens bij elkaar te verzinnen werd hij nog succesvoller.

 

Strikt gezien heeft Rylander dus gelijk als hij zegt dat wetenschappelijke gegevens soms op meerdere manieren geïnterpreteerd kunnen worden. Maar in het geval van Rylander laat de documentaire zien dat hij al eerder wist dat wat hij zei niet klopte.

Zoeken naar meerdere interpretaties van wetenschappelijke onderzoeken kan heel zinvol zijn. Maar in het geval van Rylander ging het er niet om even te brainstormen, maar echt om het grote publiek in verwarring te brengen en ze daarmee af te leiden van alle bewijzen die er al waren dat roken zeker wel heel slecht is.

Kunnen we nog op wetenschappelijk onderzoek vertrouwen?

Ik denk dat we dat zeker kunnen. Maar het is wel goed om je bewust te zijn van dat de persoon van de wetenschapper ook echt invloed heeft op de resultaten van een onderzoek. Hoe gaan we daarmee om?

Een paar tips:
  • Spectaculaire ontdekking?

    Wanneer je hoort over een heel spectaculaire ontdekking en je wilt graag weten of je dat kan vertrouwen of niet, dan is het goed om eens te Googelen op wat verschillende mensen over dat onderzoek zeggen. Soms vind je al heel snel wat kanttekeningen. En dan bedoel ik niet allerlei mensen die een mening hebben op Facebook of Twitter, maar mensen die echt verstand van het onderwerp hebben. In het geval van roken kun je bijvoorbeeld meer informatie bij het longfonds of een arts vragen.

  • Eén experiment is geen experiment

    Er is een regel die zegt dat experimenten altijd herhaalt moet worden voordat de resultaten ‘wetenschappelijk bewezen’ genoemd mogen worden. Dus als er uit één onderzoek iets heel spectaculairs ontdekt wordt, dan kunnen we hopen dat andere wetenschappers, die ook door iemand anders betaald worden, dit gaan herhalen.

  • En ik denk dat ons eigen verstand ook heel belangrijk is

    Zo werden de goede eigenschappen van cacao eens beschreven. Vervolgens werd gezegd dat chocolade heel gezond is. Maar we weten allemaal dat in de meeste chocolade erg weinig cacao zit, maar wel heel veel suiker. Cacao is dus gezond, chocolade niet. En dat weten we eigenlijk ook wel denk ik.
     

De wetenschap is en blijft heel belangrijk

Dus ondanks dat we niet blind kunnen vertrouwen op wat de wetenschap ons zegt, leren we er wel heel veel van. Dus laat je niet van de wijs brengen als de ene onderzoeker dit zegt en de andere dat. Daar kunnen heel veel goede redenen voor zijn. Maar wees ervan bewust dat wetenschappers ook mensen zijn met gevoelens en ideeën die niet altijd gelijk hebben. Maar zolang ze dat niet expres doen, dan is daar niets mis mee.

Dus om antwoord te geven op de titel van deze blog: de tabaksindustrie huurt wetenschappers in om te misleiden en te bedriegen en dat is dat onacceptabel. Niet alleen omdat mensen dan misleid worden, maar ook omdat ze daardoor minder vertrouwen in de wetenschap krijgen, terwijl dat zo belangrijk voor ons is.

Dus kunnen wetenschappers in dienst staan van de tabaksindustrie? Als ze misleiden en bedriegen? Nee! Durf jij ook zo stelling 'nee' te zeggen? Of denk jij hier heel anders over? laat het hieronder weten, of op het forum! Ik ben benieuwd!

Watch the vlog that goes with this blog:

De vlog bij deze blog maak ik snel!

Blijf op de hoogte van wat er op Belicons gebeurt en schrijf je in voor mijn maandelijkse nieuwsbrief!

Bekijk ook de vlog bij deze blog: 

Stoomcursus 'beweringen checken'

In mijn blog van afgelopen dinsdag schreef ik dat wetenschappers het ook niet altijd bij het rechte eind hebben. Dat is maar, maar ook best lastig, want wij willen graag weten wat we nou wel en niet kunnen geloven. Deze stoomcursus gaat je helpen om zelf beter te kunnen ontdekken welke beweringen je wel en niet kunt vertrouwen.» Watch this vlog

Andere blogs van dit thema: 

Hoe moeten we omgaan met het dilemma van economie versus gezondheid?

Er is een discussie of we nu echt alles moeten doen om onze gezondheid tegen Corona te beschermen, of dat we er juist voor moeten waken om de economie niet teveel te schaden. Ik denk dat deze...» Read this blog

Waarom geven overheden niet meer om ecologische rampen?

Je zou denken dat er nadat die containers in de waddenzee overboord geslagen zijn er snel allerlei maatregelen genomen gaan worden om een herhaling hiervan te voorkomen. Maar dit blijkt moeilijk...» Read this blog

Vlogs van dit thema: 

Moet het nemen van een sigaret een vrije keuze blijven?

Roken wordt steeds meer teruggedrongen en sommige mensen ergeren zich daar behoorlijk aan. Zij willen gewoon gezellig met anderen kunnen blijven roken. Zij vinden dat zij die keuze moeten kunnen maken. Ik vraag me dat af omdat 1. een sigaret veel meer is dan tabak met een omhulsel erom en 2. omdat rokers anderen er ook mee kunnen schaden.» Watch this vlog

Laten we zelf in actie komen om ervoor te zorgen dat de plastic soep verdwijnt

We hebben vast allemaal weleens gehoord van de plastic soep, de eilanden van plastic die in de oceanen drijven. Dat lijkt iets heel abstracts te zijn waar we niet zoveel mee kunnen. Maar het is niet abstract, omdat er ontzettend veel dieren aan dood gaan en ook wij er ziek van kunnen worden. We staan er ook niet machteloos tegenover. In deze vlog tips over wat wij zelf kunnen doen.» Watch this vlog