Hoe moeten politici omgaan met nepnieuws? | Belicons

Hoe moeten politici omgaan met nepnieuws?

Geplaatst op: 
dinsdag 5 december 2017

E-mail deze pagina

Dit e-mailadres wordt alleen gebruikt om deze e-mail succesvol te kunnen versturen.
Hoe moeten politici omgaan met nepnieuws?

De laatste tijd is er veel ophef over nepnieuws uit Rusland. Het blijkt de Russen in landen als de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Spanje, Estland en ook in Nederland de mening van mensen proberen te beïnvloeden, vooral rond verkiezingen. Bijna elke dag horen we er wel iets over. Ook in de Tweede Kamer maken mensen zich hier erg druk over.

Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, scheef op 13 november 2017 een brief aan de Tweede Kamer waarin zij schrijft dat wij Nederlanders ons bewust moeten zijn van het gevaar van nepnieuws, vooral in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2018.

Maar een aantal mensen in de Tweede Kamer was niet tevreden met deze brief en vroegen daarom in een aantal debatten en via een aantal brieven om meer concrete voorbeelden van welk nepnieuws Rusland in Nederland verspreid heeft. Het lijkt me echt overdreven om hier zo’n ophef over te maken. We weten dat het gebeurt, dus wat maken concrete voorbeelden precies uit?

De twee belangrijkste argumenten die zij noemden zijn:

  1. Als we meer voorbeelden hebben, dan is het duidelijker wat ze precies bedoelen met dat nepnieuws dan kunnen we het beter gaan herkennen.
  2. De regering heeft een nieuwe wet ontworpen waarin de veiligheidsdiensten meer bevoegdheden krijgen, ook wel de sleepwet genoemd. Deze wet is al goedgekeurd door de Eerste en Tweede Kamer en kan dus in werking gesteld worden. Maar sommige Kamerleden en andere Nederlanders zijn hier sterk op tegen en dus willen ze een referendum over deze wet organiseren. Een aantal Kamerleden zijn bang dat de minister deze brief gestuurd heeft om daarmee angst te zaaien over Rusland in de hoop dat mensen bij het referendum uit angst ineens positief over deze nieuwe zullen gaan wet stemmen.
     

Peiling: We moeten niet alleen bij grote gebeurtenissen, maar constant bewust zijn van het gevaar van nepnieuws

Peiling: We moeten niet alleen bij grote gebeurtenissen, maar constant bewust zijn van het gevaar van nepnieuws

Poll: We do not only need to be aware of the danger of fake news in case of big events, but at all times

Poll: We do not only need to be aware of the danger of fake news in case of big events, but at all times

Read the blog that goes with this poll https://www.belicons.nl/en/blog/examples-fake-news

Body 2: 

Achterdocht

Met het tweede argument kan ik niet zoveel. Als het heel duidelijk zou zijn dat de minister zichzelf tegenspreekt of iets zegt wat niet waar is, dan moet dat duidelijk worden. Maar in andere gevallen zouden politici elkaar niet zo gemakkelijk moeten beschuldigen van oneerlijkheid, anders wekken ze alleen maar meer wantrouwen in de politiek op. Ze zouden er toch samen voor moeten strijden dat mensen graag meedoen aan het democratisch proces.

Om beter te begrijpen waarom politici iets zeggen is het ook goed om erbij te bedenken welke politieke achtergrond ze hebben. Ollongren is een D66 minister. D66 is een partij waarvoor het middel van het referendum heel belangrijk is. Dat betekent dat de kans dat juist zij zou liegen om een referendum te beïnvloeden niet zo heel groot is. Dus laten we de achterdocht even vergeten totdat er echt duidelijke aanwijzingen zijn dat er meer aan de hand is. Laten we eens kijken wat het opnoemen van meer voorbeelden ons eigenlijk zou opleveren.

Wat hebben we aan meer voorbeelden?

De boze Kamerleden denken dus dat wanneer de minister meer voorbeelden zou noemen, ze bewijst dat haar verhaal klopt. Daarbij kunnen mensen met meer voorbeelden beter begrijpen wat ze precies bedoelen met dat nepnieuws en het daardoor zelf beter leren herkennen. Maar zo simpel ligt het niet.

Het is belangrijk om te beseffen dat nepnieuws niet alleen uit Rusland komt. We hebben op allerlei manieren met nepnieuws te maken. Dus als we een paar voorbeelden van nepnieuws uit Rusland kennen, dan betekent dat niet dat we meteen al het nepnieuws zullen kunnen herkennen. En ook al zijn politici vooral geïnteresseerd in nepnieuws dat is bedoeld om onze democratieën te verstoren, voor ons persoonlijk is het ook belangrijk om te beseffen hoeveel verschillende soorten nepnieuws te eigenlijk op ons af krijgen en dit te leren herkennen.

Laten we eens een paar voorbeelden van nepnieuws bekijken:

  1. Al in 1835 verzon een journalist verhalen over dat astronoom Sir John Herschel leven op de maan had gevonden en hij vertelde ook uitgebreid over wat Herschel allemaal gevonden zou hebben. Veel mensen geloofden deze verhalen. Pas na een tijdje vertelde hij dat hij deze verhalen verzonnen had.
  2. Deze week is het 40 jaar geleden dat Saturday Night Fever uitkwam. Jarenlang is gedacht dat dit verhaal was gebaseerd op het leven van ene Vincent die model stond voor Tony Montero. Maar pas 20 jaar na het uitkomen van deze film later gaf de Britse journalist die met het verhaal gekomen was toe dat hij Vincent verzonnen had.
  3. En als we het over nepnieuws hebben dan moeten we ook zeker niet al het nepnieuws vergeten dat marketingbureaus verspreiden. Sommige chocoladerepen zouden hartstikke gezond voor ons zijn en we zouden er zelfs door kunnen afvallen. Maar de grote hoeveelheid suiker die erin zit laat al zien dat dat niet het geval is.
  4. Daarbij is er ook nepnieuws die politici zelf verspreiden. Denk bijvoorbeeld aan leugens in de Brexitcampagne. Maar ook aan leugens van Wilders over dat we overspoeld worden door vluchtelingen, wat gewoon niet waar is. En aan Trump die volgens mij aan de lopende band feiten verzint. De naam ‘sleepwet’ die de huidige oppositiepartijen bedacht hebben is eigenlijk ook nepnieuws, want deze wet geeft de veiligheidsdiensten niet de mogelijkheid om zomaar op grote schaal gegevens van mensen binnen te halen. Maar met deze naam suggereren ze dat wel.

En zo is er nog meer te bedenken. Dus nepnieuws is overal en juist omdat dit door Internet veel sneller en gemakkelijker verspreid wordt, is het nu in het algemeen extra belangrijk dat we kritisch leren lezen en kijken om zo nepnieuws sneller te gaan herkennen. Dat betekent dat we het idee van nepnieuws niet moeten gaan beperken tot dat wat uit Rusland komt.

Dus ik denk dat een lijst met concrete voorbeelden van nepnieuws uit Rusland ervoor zou kunnen zorgen dat we vergeten hoeveel soorten nepnieuws er zijn. Maar ik denk dat dat nog niet het enige nadeel is. Stel dat minister Ollongren precies zou vertellen welk nepnieuws er volgens haar vanuit Rusland in Nederland verspreid is. En stel dat die lijst dan nog niet compleet is. In dat geval kan Rusland precies zien welk nepnieuws we nog niet goed herkennen en daar meer van gaan verspreiden.

Daarbij, hoe zou Rusland op zo’n lijst reageren? Zouden ze het als een beschuldiging zien en meer bewijs eisen? Is het krijgen van meer voorbeelden al dat gedoe waard? Ik denk van niet, omdat het ons ook niet echt wat oplevert. Dus volgens mij moeten we ons niet blindstaren op nepnieuws uit Rusland, maar nieuws en nieuwtjes veel breder kritisch leren beoordelen.

Dus laten we hier rustig over zijn

Ik kan me wel voorstellen dat ze het in Rusland leuk vinden als we ons hier erg druk over maken. Ook dan hebben ze veel invloed op ons en dan hoeven ze er niet eens zoveel voor te doen. Dus laten we ze dat niet gunnen en hier gewoon rustig over zijn. Laten we leren hoe we nepnieuws in het algemeen kunnen herkennen; hoe we kunnen controleren of dat wat we lezen of horen echt waar is of niet. Dan hebben we geen concrete lijstjes nodig.

Zou jij een lijst willen van welk nepnieuws uit Rusland komt? Of ben jij misschien juist heel goed in het herkennen van nepnieuws? Laat weten hoe je in deze discussie staat, hieronder, of op het forum!

Watch the vlog that goes with this blog:

De vlog bij deze blog maak ik snel!

Blijf op de hoogte van wat er op Belicons gebeurt en schrijf je in voor mijn maandelijkse nieuwsbrief!

Bekijk ook de vlog bij deze blog: 

Hoe kunnen we nepnieuws herkennen?

De afgelopen tijd maken mensen zich erg druk over nepnieuws. Maar in plaats van ons er druk over te maken zouden we juist moeten leren om het te herkennen zodat we er ons tegen kunnen weren. Daarom in deze vlog twee tips om nepnieuws te leren herkennen.» Watch this vlog

Andere blogs van dit thema: 

Helpt een wet tegen het vasthouden van een telefoon op de fiets?

De meningen zijn verdeeld over of het verbod op het vasthouden van de telefoon op de fiets zin gaat hebben. Wanneer we echt willen dat dit verbod zin gaat hebben, dan moeten wij ons daarvoor...» Read this blog

Kan Twitter hun imago en doelgroep veranderen?

Twitter kwam vandaag met de oproep voor voorstellen om hun invloed op het maatschappelijke debat te meten. Ze willen hun invloed positiever maken. Dat is natuurlijk een mooie oproep, maar ik vraag...» Read this blog

Vlogs van dit thema: 

Waarom denken we toch altijd in het verkeer ‘dat het wel even kan’?

De meeste Nederlanders zijn voorstander van de wet waarin zal staan dat we onze telefoon niet meer op de fiets mogen vasthouden. Dat is mooi, maar deze wet gaat alleen werken wanneer we ons er ook aan willen houden en dat kan nog tegen gaan vallen. Denk mee: hoe gaan we onszelf motiveren om ons aan deze wet te houden?» Watch this vlog

Mag Twitter negatieve tweets weren?

Twitter wil een positievere invloed op de samenleving gaan krijgen. Dat betekent dus ook dat ze mensen moeten gaan weren die veel boze tweets plaatsen. Dat voelen deze mensen zelf ook al aan en nu al ben ik tweets tegengekomen van mensen die dit censuur noemen. Maar dit is geen beperking van de vrijheid van meningsuiting. Sterker nog, hoe meer je op je mening ingaat, hoe acceptabeler je tweet...» Watch this vlog